Πέμπτη, 19 Δεκεμβρίου 2013

Μακρυγιάννη Ἀπομνημονεύματα, Βιβλίο Γ, κεφ. 6




Φκειάνοντας τ κάδρα το πολέμου ρχονταν γωνιστα κα μ λεγαν· «Τ᾿ εναι ατ τ κάδρα;» Τος λεγα· « τάδες πόλεμος, τάδες, πο γωνιζόσασταν σες κα πληγωνόσαστε δι ν δτε τν πατρίδα σας λεύτερη». Κατεβαίναμεν κάτου, βλέπαν κα τς πέτρες· κα στερα λλος κουβάλαγε χώματα, λλος πέτρες, λλος κανε χωράφι. λλος ναστέναζε κι᾿ λλος κλαιγε. Το λεγα το κάθε νο· «Μν κλας κα εναι τρόπος ν γελάσης σ κα γενικς πατρίδα». Τν παιρνα ες τ σπίτι τρώγαμεν. Τότε το λεγα· «Ν σο μιλήσω φοβμαι π τν τζελατίνα τν Μπαυαρέζων, μ κόβουν». Τν ρκιζα, το λεγα πς ν νωθούμεν· ν μιλ νας μ τν λλον κα ν ρκίζωνται κ᾿ ατενοι. Κα μ᾿ ατν τν τρόπον ρκισα σ ολο τ κράτος· κι᾿ λο ποτίζονταν ατό. Κι᾿ Θες τ εδοκιμοσε χωρς ν βγ κάνας προδότης, λλ ξουσία εχε ξερς ποψίες. Κι᾿ λλουνο το λεγα πς φροντίζομεν δι τ ξω, κι᾿ λλουνο δι τ μέσα, ν γένουν νόμοι κ᾿ θνικ Συνέλεψη. Κι᾿ ποιος θελε τ ξω ατν τν ψύχωνα δι κενο. Τοιούτως κολούθησα ς τ 1840.

Τότε συλλογίστηκα ν φκειάσω ναν ρκον ν τν πογράφωμεν, πειδήτις κα εδα λλος ταν Κυβερνητικός, λλος Συνταματικός, λλος γγλος, λλος Γάλλος, λλος Ροσσος κα τ ξς. παιρνα π κάθε πολιτεία να-δυ τρες Συνταματικος κι᾿ λλους τόσους Κυβερνητικος κα τος νωνα· κ᾿ κενοι νωναν τος συμπολίτες τους. ρκος ταν· «Ν μν εμαστε οτε Συνταματικοί, οτε Κυβερνητικοί, οτε σ ξένη δοξασία γγλοι, Γάλλοι, Ροσσοι. Ν τος σεβώμαστε ατος λους δι τν εεργεσίαν τους – κα ν μς φήσουν συχους μς κα τν Βασιλέα μας».1 Μ τς πογραφς πρα νθρώπους π᾿ ολο τ κράτος κι᾿ καθες π κείνους κατήχαγε κι᾿ ατός. παιρνα π τν δευτέρα τάξη, πολιτικος κα στρατιωτικούς. Τν πρώτη τάξη πο φοβώμουν, τι ταν μπερδεμένοι μ τος ξένους, τος ρκιζα τν διον ρκον, μως χωρς πογραφή· κα μασταν ο δυό, χι λλος παρών. Ο πλαρχηγοί, ο πρτοι, πήγαινε καθες ες τν πατρίδα του κα κατήχαγε τος συνπολίτες του, πο χε μπιστοσύνη. Κα τοιούτως ργανίστη λο τ κράτος. φο Μαυροκορδάτος παρατήθη κ᾿ δειξε φιλελεύτερα αστήματα, τν μπιστεύτηκα κα τ δειξα τ σκέδιον, χωρς πογραφή, κα τν ρκισα ν μν μ προδώση· τν ρώτησα ν εναι καλό, ν βαίνω νθρώπους κα ν τος πογράφω. Το επα τι δν ρχίνησα κόμα. ρκίστη ν φάγη τ παιδι το ν τ προδώση κι᾿ ν δν εναι λληνας κι᾿ χι σ λλη δοξασία ξένη. Τότε διατάχτη Μαυροκορδάτος ν πάγη πρέσβυς ες Κωσταντινόπολη. Το επα ν πάγη πρτα ν᾿ νταμώση τν Βασιλέα πρν φύγη κα ν το επ τν χλια κατάστασιν τς πατρίδος – κι᾿ ατς πηγαίνει μ εκαρίστησίν του κε που διατάχτη. Μο τ ποσκέθη κα στερα μετάνοιωσε. Το επα· «Ο πατριτες σου μένουν πολλο νηστικο κ᾿ σένα σ καμαν συνεισφορ τόσες χιλιάδες δραχμές· κα πάλε πλερώνεσαι καλ κε πο πς – κα πατρίδα δυστυχε· κα δν πηγαίνεις ν μιλήσης; Πγα μίλησα γ· ν πς κα το λόγου σου, στερα ν πάγη κι᾿ Μεταξς κι᾿ λλοι πατριτες ν σώσουμεν τν πατρίδα». Πγε κα μίλησε πολλά. Κα πγαν κι᾿ λλοι πολλοί. Πηγαίνοντας πάλε κ᾿ γ ες τν Βασιλέα το μίλησα τν χλια κατάστασιν κα τς μεγάλες κατάχρησες τν παλλήλων – κι᾿ λο τ κράτος τ ρήμαξαν. Ατ μαθαίνοντας ο πουργο κα καταξοχ Χρηστίδης ρχισε ν μ πειράζη. Μο βάνει κατασκόπους ες τ σπίτι μου ν μαθαίνη τί κάνω κα ποις μπαίνει. Ατ βλέποντας γώ, φκειασα μίαν κθεσιν κα τν βαλα ες τν τύπον. Τότε πουργς το Στρατιωτικο μ φωνάζει κα μο λέγει ν᾿ ναιρέσω σα γραψα. Το επα τι θ προσθέσω κόμα κι᾿ χι ν᾿ ναιρέσω· τι πατρίδα θέλει ρετ κι᾿ χι κατασκόπους. Μ φοβέρισε πολύ. Γύρεψαν ν μ κρίνουν ες τ Στρατιωτικν Δικαστήριον. Τος επα· «Τν κθεσιν τν καμα ταν σκάλιζα τν κπο μου ς γιωργός, δν τν καμα ς στρατιωτικός». Ζήτησα κα κρίθηκα ες τ πολιτικν δικαστήριον. ταν μαζί μου δεκαπέντε συνηγόροι κι᾿ διος σαγγελέας. Κα τ δικαστήριον γιομάτο ξω κα μέσα. Κα ο περισσότεροι κροατα κλαίγαν, ταν μ περασπίζονταν ο συνηγόροι. Μίλησα κα μόνος μου. Τότε ατενοι λοι φαρμακώθηκαν διατ δν μ καταδίκασαν. Σ λίγον καιρν νεργούνε κα φέρνουν κλέφτες πόξω τ σπίτι μου ες τς Κολνες το λυμπίου Διός, κι᾿ ρχίνησαν τος ντουφεκισμούς. Κα επαν τι τος φερα γώ. Κ᾿ γ ν ξερα π ατ τίποτας, νά χω τν κατάρα τς πατρίδος. Χάρη ες τν Βασιλέα – μαθε τ δίκιον κα τν λήθεια, κα γλύτωσα.

Εδα τι Κυβέρνησή μας φυγε λως διόλου π τν δικαιοσύνη. Τότε πρεπε κάθε γωνιστς ν προσέχη δι τν πατρίδα του κα το λόγου του ν μν κυβερνιέται μ τ «τζι θέλω». φο κατήχησα λο τ κράτος μ τς πογραφές, κρινα ελογον ν βάλω κα πολιτικος ες τν πρωτεύουσα. Κανένας λλος δν ταν ν εχα μπιστοσύνη – Μεταξς, τι δειξε κα χαραχτήρα ες τν προεδρία το Μαυροκορδάτου. Τότε ρκιζόμαστε τι ν κάμωμεν θνικ Συνέλεψη κα Σύνταμα, ν διοικιώμαστε τοιούτως. Κι᾿ ν Βασιλέας πογράψη, ν μαστε πέρ του, ν δν πογράψη, ν το εμαστε ναντίοι, τι τότε θ μς σκοτώση. Σ ατ λα μείναμεν σύνφωνοι μ τν Μεταξ κ᾿ δειξε μεγάλον πατριωτισμν κα πολλ μπιστοσύνη σ μένα – χωρς γ ν το επ τι νεργούσα κα πρωτύτερα κι᾿ τι γράφω κι᾿ νθρώπους, τι χει ξένες σκέσες κα δν ξέρω τί μπορε ν γένη. Το επα ν μιλ, ν συνδένεται κα μ τος πολιτικούς τους τίμιους, πο ναι δ ες πρωτεύουσα, κα μιλ κ᾿ γ μ᾿ σους γνωρίζω. Κα τος ρκιζα κα τος στελνα το Μεταξά. Τ πράματα τς πατρίδος πήγαιναν ες γκάγκραινα. Τηρτε λες της φημερίδες – μ᾿ λον πο ναι κα καμπόσες παθητικς κα φατριαστικές, λλ εναι κα τίμιες – κι᾿ ρχ ς τέλος βλέπετε τν χλιάν μας κατάστασιν. τι δυστυχς πατρίδα ποτ δν εδε πατρικ Κυβέρνησιν δι ν σωθονε τ δεινά μας κα δι ν μν χάσουνε κι᾿ ατν τν Βασιλέα ο ξένες κρεατορες. Κάθε εαίστητος πατριώτης πρεπε ν προσέχη, τι χαμς ατεινο θ ταν κα χαμς τς πατρίδος.

Ες τ 1842 ο Τορκοι δηγημένοι π τος δυνατος θελαν ν κινηθον ναντίον μας μ μεγάλες τοιμασίες, τι δν κλίναμεν ες τν συνθήκη το Ζωγράφου· κι᾿ λλες τοιοτες πρόφασες. Ο πρέσβες φέρναν τν κατακλυσμν δι τν χαμό μας· κι᾿ ατενοι πο μας κυβερνοσαν ξεψυχησμένοι, Μπαυαρέζοι Γκράφης, ς, Σπς κι᾿ λλοι τοιοτοι, κι᾿ πουργς το Στρατιωτικο Βλαχόπουλος ποστράτηγος μ τν δια γενναιότητα, λοι ατενοι, ντιβασιλες κα πουργο ξεψύχησαν. φο εδα ατό, πγα ες τν Βασιλέα κα ες τος ντιβασιλες κα πουργος κα τος μίλησα. Κα στείλαν κανόνια, σκέρι, κι᾿ λλες πολλς τοιμασίες ες τ σύνορα. ταν εδαν ατ ο Πρέσβες επαν τν Τούρκων ν γυρίσουν πίσου, τ διον κ᾿ μς, ν μν νοίξη δυστύχημα.

Ες τν ντιβασιλέα τν Γκράφη πγε μία μέρα νο πρωταγωνιστ γυναίκα κ᾿ κλαιγε τν γύμνειά της, τν πείνα της, τν δική της κα τν ρφανν της. ντιβασιλέας Γκράφης ταν κουγε δικαιώματα, δν «εχε τ ταμεον». Πγε γυναίκα χίλιες φορς κα τν περίπαιζε. στερα σ πεθαμένον νθρωπον καμε τν πιθυμίαν του κα τς δωσε τν νταμοιβπ τ αματα το ντρός της κα συγγενν της – κι᾿ γόρασε παπούτζια· κα πρε κα τν ναλον της κα πρε τ᾿ ρφανά της κα πάει ες τν δυστυχίαν της. Δυστυχισμένη λλάς, δυστυχισμένοι λληνες! ναθεματισμένοι κυβερντες, πο μας κυβέρνησαν ρχ ς τέλος! ν πίστευε Θεν ατός, φτανε θική του ατο; Ατ μαθαίνοντας γ – πήγαινε ντιβασιλέας Γκράφης μ᾿ να τι ν κάμη τ μπάνιο του. Εδα τν Γκράφη πο ταν ες τν θάλασσα. γ κε σκάλιζα· κα ξερα τν θική του, π καμεν τν πιθυμίαν το – χαζιρεύτηκα ν τν πιάσω ν το κόψω τ κεφάλι του ν τ βάλω μέσα ες τν κ… το. Συλλογίστηκα τι θ δικιωθον ο λλοι μοιοί του κα θ μς κακοσυστήσουν. Περικαλέστηκα τν Θεν ν τν διώξω μ σάπια λεμόνια ατν κα τν ς κα Σπ κι᾿ λλους. (Κι᾿ ντως Θες δίκιος – τος μπαρκαρίσαμεν λους κα χωρς ν μολύνη τ χέρια το κανένας λληνας, δι ν τος ποδείξωμεν τι χι μες, λλ ατενοι κα ο συντρόφοι τους, πο τος περασπίζονται, εναι κι᾿ ντως θερία, νθρωποι χωρς θικ κα πίστη, κα κρίμα στ φτα τους· τι νθρωπος κάνει τ φτα κι᾿ χι τ φτα τν νθρωπον· κα δι ν τος δείξωμεν ποιν πογόνοι εμαστε, τί μοννέδα χρυσ λαβαν ατενοι π κείνους τος προγόνους μας κα τν χουν ς τν σήμερον κα μ᾿ ατείνη ζον, κα τί κάλπικον δάνειον δώσαν μς τν πογόνων τους, πο κατατρέχουν χτακόσιες χιλιάδες λληνες κα δν τος φίνουν ν ζήσουν κι᾿ ατενοι συχοι ες τν κοινωνίαν τν λλων κρατν.

Ες τ 1843 Κωλέτης π τ Παρίσια μο συσταίνει ναν σημαντικν Γάλλον περιηγητή, μ γραφε προκομμένον πολύ, στορικόν, θέλει ν μαθαίνη τος γνες μας κα ν γνωρίζεται μ τος γωνιστές· κι᾿ λλα πλθος προτερήματα μ γραφε. ταν δυ ατενοι συντροφεμένοι κ᾿ νας διερμηνέας τους. Τν μεγάλον ντρα ατν τν λεγαν Μαλέρμπη. ρθαν ες τ σπίτι μου, δν μ᾿ ηρανε· κα κατέβηκαν ες τν κπο μου πο ργαζόμουν· κα μουν ποσταμένος κα καθόμουν ν ξεκουραστ. ρχονται μ ρωτνε δι τν Μακρυγιάννη. Τος λέγω· «γ εμαι». Μο λέγει διερμηνέας τους· «Μ γελς. – Το λέγω, σ σ γελάγω, σύρτε ν τν βρτε». Τότε φο τος επα «εμαι γώ» – ταν κ᾿ λλοι νθρωποι κα τος επανε κα τος βεβαίωσαν – τότε μο δίνουν τ γράμμα. φο τ διάβασα τ γράμμα, μο λέγει ατς σοφς ντρας τι· «Δν λπιζα ν βρ σ τοιούτη κατάστασιν ναν γωνιστ τς λλάδος. – Το λέγω· καλ τν ηρες χαμνά; – χι ν εναι σ ατείνη τν χλιότη. – Το λέγω· ο εεργέτες μας ο Ερωπαγοι τζι θέλησαν ν μς κάμουν μς τος γωνιστάς· μως τος φίλους τους κα κόλακές τους τος ετύχησαν πολλ καλά. Ο τίμιοι θέλουν ν ζήσουν κι᾿ ατενοι ες τν ματοκυλισμένη τος γης· κι᾿ γωνίζονται κα κοπιάζουν ν πάρξουν κι᾿ ατενοι ες τν κοινωνία σο χουν τ᾿ μανέτι το Θεο ες τ σμα τους κα εναι ζωντανοί. ταν πεθάνη νθρωπος δν χει νάγκη π τίποτας. Μ᾿ λον τοτο τώρα, πο ζομεν, λοι ο τίμιοι λληνες εκαριστομεν τος Φιλέλληνας ες τν κόπον πο λαβαν δι ν μς σκηματίσουν κ᾿ μς θνος, πο μαστε τόσους αἰῶνες σ νο λιονταργιο τ νύχια. – Μο λέγει, να θ σς βλάψη σς, τ κεφάλαιον τς θρησκείας, πο εναι ατείνη δέα σ σς πολ τυπωμένη. – Δι τοτο επα κ᾿ γ τι εκαριστομεν τος ξένους προστάτες μας, τι εδαμεν τν διάθεσίν τους ες ατ τ κεφάλαιον· τι δν τος δίνομεν χέρι ο λληνες, τι δν κάνομεν τν ρεξή τους, κα μς κατατρέχουν κα ατενοι κα ο δικοί μας πο μας κυβερνον τοιούτως κατ τς συνβουλς τν πρέσβεων κι᾿ δικονε λους μς τος γωνιστάς· κα σκάβομεν κα ταλαιπωριώμαστε· κι᾿ λλοι δν ποφέρνουν τν καταφρόνεση κα πνε σ κακς στράτες. Κα τος πιάνουν ατενοι πο χουν τν ξουσία κα τος κρένουν μ τν νόμο τν δικόν τους· κα βάνουν τ κοπίδι, πο μας στειλαν ο φωτισμένοι κα μεροι νθρωποι τς Ερώπης, κα κόβουν μς τος γριους λληνας. Κα εναι τόσοι κομμένοι, κι᾿ λα τ μπουντρούμια τ Βενετζάνων κα ο χάψες γιομάτες. Κα ποιο εναι ατενοι πο σκοτώνονται κα εναι χαψωμένοι; λο ο γωνισταί· λο π κείνους πο βάστηξαν τν θρησκεία τος τόσους αἰῶνες μ τος Τούρκους – κα τος κάναν τόσα μαρτύρια κα τν βάστηξαν· κα λευτέρωσαν κα τν πατρίδα τος ατενοι μ τν θρησκεία τους, πο ταν πεντακόσιοι Τορκοι ες τν ριθμν κι᾿ ατενοι νας κα χωρς τ᾿ ναγκαα το πολέμου κα τν μάθησιν ο περισσότεροι κα τ᾿ ρματά τους δεμένα μ σκοινιά. Κα πίστη ες τν Θεν –λευτέρωσαν τν πατρίδα τους. Κα ο φίλοι σς τν ξένων δικοί μας κυβερνται, πο μας κυβερνον, θέλουν ν τν ξανασκλαβώσουν. μως π τοτο πο κούγω κι᾿ π τν εγενείαν σας, το κάκου κοπιάζει Ερώπη, πο πιστηρίζει τος τοιούτους νθρώπους. σο ν καταστρέψη τν ρετή, δν σώνεται· τι χωρς ρετ κα θρησκεία δν σκηματίζεται κοινωνία, οτε βασίλειον. Κα πράμα τζιβαϊρικν πολυτίμητο, πο τ βαστήξαμεν ες τν τυραγνία το Τούρκου, δν τ δίνομεν τώρα, οτε τ καταφρονομεν ο λληνες. εγενεία σου παρατιέσαι π τν θρησκείαν σου; Κι᾿ ν γυρίσω γ κα ο λλοι, πς θ μς θεωρήσης τίμιους νθρώπους σ τίμιος; Κα τί χεις σ δι μένα τί δοξάζω γώ; Κα διατ ν φροντίζω γ δι σένα τί δοξάζεις; Θες ς θεωρήση το κάθε νο τν γνώμη, εναι φροντίδα ατεινο. Σ παρακαλ, να παρόμοιον ν μν τ επς λλουνο λληνα, τι θ βλαφτς. μένα πο μου τ επες σου δωσα τν πάντηση· κι᾿ χι το λόγου σου ν μο τ επς δν σ᾿ κούγω, λλ κι᾿ Θες δικός σου ν μο τ επ, δν σαλεύει τ μάτι μου! Ν μν τ επς λλουνο κι᾿ ντέσης!» ρχισε ν κατηγοράγη τν βασιλέα του Φίλιππα. «γώ, το επα, σ ατ δν πεβαίνω, δι βασιλες. Τν δικό μου τν Βασιλέα τν σέβομαι κα ποτάζομαι, τ᾿ εναι βασιλέας μου». Τος επα ν ρθούνε ν φμε ψωμί. Πρα τν Μεταξ κι᾿ λλους πολιτικος κι᾿ γωνιστς κα φάγαμεν. Μο γύρεψε ν το φκειάσω κα μία κθεσιν το γνος μου. Εχα κάμη μίαν κθεσιν δι τν Βασιλέα τότε κα εχα τν κόπια κα τν δωσα. θελε κ᾿ λληνικ τραγούδια. Το φκειασα πεντέξι. φο φάγαμεν ψωμί, τ δωσα συστατικ ες τος φίλους μου σ λο τ κράτος ν τν δεχτονε φιλικς. Το επα κα πάλε ν μ ματαειπ σ κανέναν περ θρησκείας. Ατς ρθε ς κατηχητής. Πγε ες τς παρχίες κι᾿ ρχισε πάλε τν κατήχησίν του κα τν βαλαν ες τς φημερίδες. Κι᾿ ν δν σωφρονίζεταν κα ξαναμιλοσε δι θρησκεία, θ μεναν τ κόκκαλά του ες τν λλάδα κα τότε θ λεγαν θερία τος λληνες – διατ δν θέλουν ν᾿ λλάξουν τν θρησκείαν τους.

στειλα πίτηδες νθρώπους πιστος ες τν Ρούμελη κα Πελοπόννησο κα νησι κα λλο σ σους εχα ρκισμένους κα τος επα ν νώνωνται σον μπορονε· κα ν πάψουνε ο διχόνοιες ναμεταξύ τους (κα ες τν ρκον πο τος δινα πρτος λόγος ταν γ νωση)· κα ν περικαλονε τν Θεν δι ν κάμη τ λεός του ν μς νώση κα ν σώση τν πατρίδα μας κα θρησκεία μας, τι λευτεριά μας πόδιωξε π ατ κα γίναμεν Σόδομα κα Γόμαρα. Εχα κι᾿ νθρώπους ρκισμένους κα ξερα τί γένεταν ες τν διον Βασιλέα, σα σκέδια τν δηγοσαν ο πατενες κα κάθε κρυμμένον δόλον τους. Τότε μαθαίνοντας ατ π τος γαθος νθρώπους μ μυστικν τρόπον τ διαδίναμεν ες τος τύπους κα τ βρισκαν μπροστ τος κενοι πο τ σκεδιάζαν· κα δν ξεραν πούθε βγαίνουν. Λέγω ες τος ναγνστες τν μεγάλη χάρη το Θεο· τόσα χρόνια κατηχοσα τ κράτος λο κα προδότης δν φάνη οτε πλούσιος, οτε φτωχός. Συγγενες ταν ατεινν μέσα, πο παιρναν τ μυστικά τους κα μο τ λεγαν κα τότε στελνα πίτηδες νθρώπους ες Ρούμελη κα Πελοπόννησο κα νησιά. Εχαν ν κάμουν κα κινήματα δι τ ξω – ξένες δηγίες κα κακο σκοπο ν μς γελάσουνε μ τέτοιες πρόφασες· κα ξέροντας ατ τ μυστήρια τος πρα τος τουρκοκαπεταναίους πο κάθονταν ες τ κράτος – πο θέλαν μ᾿ ατος κι᾿ λλους τοιούτους ν κάμουν τος κακούς τους σκοπος δι τ ξω – τος πρα κα τος ρκισα· κα τος πρα κα τς πογραφς τους· κα τος ξηγήθηκα τος κακος σκοπος κεινν. Κα τοιούτως τος ντικόβαμεν. Κι᾿ λλα λεγα τς φατρίας τς Ρούσσικης (τ᾿ εμαι μ᾿ ατούς), λλα τς γγλικς κι᾿ λλα τς Γαλλικς.

Τ κακ ξαιναν ες τ κράτος. Πολλς κατάχρησες γένονταν. Τότε γύρεψαν κα ο δανεισταί μας τ χρεώλυτρο· κα ο Πρέσβες μας βιάσαν πολύ. Κι᾿ γινε κονομία ες τ πολιτικό μας κα στρατιωτικ κα ες τ᾿ λλα τς παλαβομάρας μας. Τ μυστήριον στερα πεσε σ νθρώπους κακούς, λλ σωτηρία ταν πο δν ξέραν τν ργανισμν κα τς πογραφς κα τος συντρόφους μας. τι πάντοτες εχα ποψίαν π τος νθρώπους πο κάνουν τν τύχη τους μ τος ξένους κα κάθε ναν τν κουβέντιαζα κατ τν φατρίαν το κ᾿ πιθυμιά του. λλος θελε ν διώξωμεν τν Βασιλέα, λλος ν τν σκοτώσωμεν· γ κι᾿ σοι ταν τίμιοι κι᾿ γαθο πατριτες ρκισμένοι μιλούσαμεν μ φρονιμάδα κα θέλαμεν μ γνώση κ᾿ νωση ν κάμωμεν θνικ Συνέλεψη κα ν γένουν νόμοι θνικοί· κι᾿ θωνας βασιλέας ν εναι, ν τος πογράψη, κ᾿ τσι ν σωθονε τ δειν πο παθε πατρίδα μας κι᾿ π μας τος γωνιστς σκοτώθηκαν περισσότεροι π τος Τούρκους, σκοτώθηκαν κι᾿ φάνισαν τν πατρίδα τος δι τ θελήματα το Μαυροκορδάτου, το Κωλέτη, το Μεταξ κα συντροφιές τους. Ατενοι λοι πάντοτες κα τώρα ξεραν τ συνφέροντά τους κα δι᾿ ατ κουβέντιαζε καθες π ατος ες τος ξένους τους συντρόφους του. Ο νοικοκυραοι ξεραν τν πατρίδα τος μοναχ πς ν πάρξη. Δι᾿ ατ ο Πρέσβες κα ο λλοι ο φίλοι τους δν ξεραν τίποτας, ατενοι πο ψάχουν ες τν πάτο τς θάλασσας κα βρίσκουν τ βελόνι.2 Κι᾿ νώθη λο τ κράτος μ τν θέλησιν το Θεο κα τν φώτισίν του· κ᾿ γκολπώθη γενικς πατρίδα ατ τ θεον ργον τν τρίτη Σεπτεβρίου, πο θέλω τν ξεστορήση.

Τν εχα τν δέα ατείνη ες τ νο μου κα μ γινε μι ποκοντρία· κι᾿ λο ψυχή μου ταν ες ατ νύχτα κα μέρα, φο βλεπα τν κακ κυβέρνησιν κα τν κίντυνον τς πατρίδας. Μίαν βραδειτι χω να σύστημα· θέλω ναν φίλο ες τ σπίτι μου ν τρμε ψωμ μαζ – εχα επ νο γωνιστ ν ρθ ν φάμεν· πο τρώγοντας κάναμεν πολλς μιλίες. Στοχαζόμουν ν τν βάλω κα ες τν ρκον, τ᾿ ταν ξιος κα εχε κ᾿ πιρρογή, κι᾿ λο ποκοβόμουν χωρς ν το επ τ μυστήριον. κε πο κουβεντιάζαμέν μου λέγει τι· «Εχα ποψίαν π ναν νθρωπον τι θ μ σκοτώση κα πρα κ᾿ ναν λλον κα τν σκοτώσαμεν· κα δι ν μ μ προδώση ατς πο μ βόηθησε, φαρμάκωσα κ᾿ κενον». Τότε το μίλησα καμπόσα, μως τν σιχάθηκα, κι᾿ ποφάσισα ν μν το επ τίποτας δι τ μυστικόν. Φέραμεν τν λόγον δι τν Καΐρη τι θέισε (κα τοιοτος εναι ς τν σήμερον). γ μιλοσα πελπισμένα πς νας σοφός, γερωμένος νθρωπος επε ατό· κα πικραινόμουν ες ατ πολύ. Ες τν φιλονικία βλέπω τν φίλον ν μο περασπίζεται τν Καΐρη κα ν εναι μ τ φρόνημά του. Μο λέγει· «λα μπόσικα· κα πς Θες θ πήγαινε σ μίαν γυναίκα κα ν μείνη ννι μνες ες τν κοιλιά της;» ταν κι᾿ λλοι πολλο πο μας κουγαν. Το λέγω· «Τοτα το Θεο τ ποιήματα κα τν τάξη τν βλέπεις· εναι δι ν θαμαίνεται καθείς; – Μο λέγει, ναί. – Μπρος σ ατ εναι τ μικρότερον ατό, πο σκοτώνεις τ νο σου δι ν πιστέψης σ μωρς νθρωπος. Θέλησε Θες ν γένη δι ν δοξάζωμεν ο νθρωποι τ μεγάλα του κατορθώματα κα τν παντοδυναμία του· κα δι ν γένη ατ «επε» κ᾿ γινε, λόγον επε κι᾿ χι νθρώπινον ργον. Τέτοια μυαλά, το επα, σν τ δικά σου χει κι᾿ Καΐρης. Κα δι ν φρονς τοιούτως δι κενο τρς τος νθρώπους δι μικρ ποψίαν». Δν ματάρθε ες τ σπίτι μου. κοψα τν σκέση του κα δν τν πλησίαζα.

Μίαν βραδει κανα τν προσευκή μου, λυπημένος πολ δι τν κατάστασιν τς πατρίδος, κ᾿ πεσα κα κοιμήθηκα. Βλέπω ες τν πνο μου τι π πάνου τ σπίτι μου ταν να πλθος περιστέρια κ᾿ να ρνιον τ κυνηγοσε κα τ τρωγε· κι᾿ λλα τ ξεκλοσε κα τ πέταγε κάτου. Ατ βλέποντας συνάχτηκαν πλθος νθρωποι κα μο φώναζαν· «Μακρυγιάννη, βάρε ατ τ ρνιον πο καταφάνισε τ περιστέρια!» Τος λεγα· «Εναι πολ ψηλά, τί ν το κάμω;» λλο στερα παίρνει τ ρνιον να περιστέρι ες τ νύχια του κα κατεβαίνει κάτου· κα ταν νας γκρεμνς κα ες τ χείλια το γκρεμνο κάθεταν κα τ τρωγε. Τότε λος ατς κόσμος μ φωνάζουν ν πάγω ν τ πιάσω. Τος λέγω· «Ν πάγω ν τ πιάσω μου βγάζει τ μάτια μ τ νύχια του». Τος επα κ᾿ φκειασαν να μεγάλο παλούκι κα τ μπηξαν ες τν γή· κα τος επα κα μ φεραν κα μίαν χοντρ τριχι κα τν βαλα κα τν πέρασα ες τ παλούκι κα τν δεσα καλά· κα τότε δωσα τ μία κρη νο π τν λαν κα τν λλη τν κρη τν πρα γ κα τος επα· «Τώρα πο τρώγει τ περιστέρι, χει τ νο το κε ν πάμεν ν το δέσουμεν τ ποδάρια του μ τν τριχιά· τ παλούκι θ τ βαστήση». Το περάσαμεν τς κρες του σκοινιο, τ δέσαμεν χωρς ν μς νοιώση. φο τελείωσε ατ τ περιστέρι, κάνει ν πάρη φτερν κρεμάστη κάτου μ τ κεφάλι κα βαροσε τ φτερά του. Τότε ξύπνησα· κα επα θ δέσουμεν τν Βασιλέα μ νόμους. Ατ τ νειρον τ εδα πρν τν τρίτη Σεπτεβρίου ς πέντε μνες.

Βλέπω μίαν λλη νύχτα, ς τέσσερες μνες πρωτύτερα π τν τρίτη Σεπτεβρίου, τι Δεσπότης ττικς μ᾿ λον τν λαν θ κάνε μίαν δοξολογίαν ες τν Θεν κα συνάζονταν πλθος λαγς π παντο. φο συνάχτη λος λας μ τν Δεσπότη κε, παρουσιάζεται να χαντάκι μπροστά τους. Κάνει ν περάσει πρτος Δεσπότης, το πέφτει τ ρωλόγι του κα γένεται κομμάτια· κα χάλασαν λες ο περες. Τ πρε δελφός του Δεσπότη, πολεμοσε ν τ φκειάση, δν μποροσε. Το λέγω· «Δό᾿ μο τό, κρ Γιώργη, ν τ φκειάσω γώ. – Μο λέγει, πο ξέρεις σύ; – Μ᾿ μαθε μάστορας, το λέγω, τώρα». Τ πρα κα τ φκειασα καθς ταν. Κα ξύπνησα. Τν αγ πρα τ σκαλιστήρι μου, πγα ες τ περιβόλι μου κα δούλευα· κι᾿ πόστασα κα καθόμουνε κα συλλογώμουν λα ατά. ρχεται σεβάσμιος γαθς δεσπότης Μπουντουνίτζας – ρχεται πάντοτες· μ ξεμολογάει μένα κα τν οκογένειάν μου – γ μουν συλλογισμένος. Μο λέγει· «Τί εσαι τζι, τέκνο μου; – πόστασα, το λέγω. Κα το ξηγμαι τ νειρον. Μο λέγει· «Κάτι ργάζεσαι ν κάμης κα θ τ ελογήση Θεός· κα σ ατ μέσα συμμετέχεται κα θρησκεία· κα θ στερεωθή· κα θ γένης ατιος σύ. – Το λέγω, τί ξιος εμ᾿ γ δι τν θρησκεία; ργον δικό σας εναι ατό. – Μο λέγει, τ νειρον ατ δείχνει». Κι᾿ ντως, δοξασμένο τ νομα το Θεο! Εχα κατηχήση κι᾿ π τ γερατεον διαλεμένους, π μοναστήρια κι᾿ λλο, ν μν εναι διαφερμένοι μ τος πολιτικος κα στρατιωτικούς, πο χουν ξένες σκέσες, κα προδοθομεν.3

Τ μυστικν πάγαινε πολ κακ κα θ προδόνεταν ξ ατίας – φο μιλήσαμε μ τν Μεταξ ν κατηχομεν τίμιους πολιτικος κι᾿ λλους, ατς βαλε κα τν ντρέα Λόντο ες ατό· κι᾿ ατς χει δυναμία πολλ ες τος νέους· κα τος νέους δν τος δικ τι εναι κακοί, λλ εναι πολ θουσιασμένοι, κα τ μυστικν γένεται κοινόν, κα τότε ν θά...4 τ φρύδια, βγαίνουν τ μάτια. Κι᾿ λήθεια κοντέψαμεν ν τ βγάλωμεν. Ατενοι συνάζονται, Μεταξάς, Λόντος, Ζωγράφος κα ο λλοι κα σκεδιάζουν κα βρίσκουν κ᾿ ναν νθυπολοχαγν ν βαρέσουμεν ντουφέκι ες τν θήνα – μ᾿ νο νθυπολοχαγο δύναμη κ᾿ πιρρογή! Κα μέσα ες τν θήνα ταν πλθος στρατέματα ταχτικ κι᾿ ταχτα κα τ ππικ κα πολλο χωροφύλακες. Κα ο ρχηγο το ταχτικο κι᾿ ταχτου κα ο λλοι σημαντικο στρατιωτικο δν ξέραν τίποτας. Τότε Κυβέρνηση μ᾿ ατεινος λους θ᾿ φάνιζαν κ᾿ μς τος νεργητάς κι᾿ λη πολιτεία θ γένεταν γς Μαδιάμ. Τν λλη μέρα στείλαν κα πγα κι᾿ νταμωθήκαμε· κα μο λένε ατό. Τος λέγω λα ατά· «κ᾿ γ δν μπαίνω ες ατό, τ᾿ εμαστε χαμένοι· κα θ μς ναθεματον κόσμος. Κα πατρίδα χάνεται δι πολν καιρό». φο τος πολέμησα τν δέα τους, δν στάθη τρόπος ν περισκύσω, λλ μ πείραξαν ες τν φιλοτιμία μου, μ επαν κα δειλό. Τότε τος λέγω· «Δι᾿ ατν τν λόγον κλίνω· κα ν χετε ες τν λαιμό σας πρτα του λόγου σας κα τν πολιτεία κι᾿ λους τους θώους, πο θ χαθον ξ ατίας τς στραβς σας δέας, κα στερα μένα. Στρέγω, τος επα στανικς μ μίαν παρατήρησιν, ν βαστήξετε ν στείλω το Κριτζώτη, πο τν χω ρκισμένον, ν μπορέση ν ρθ μ καμμι τρακοσιαρι νθρώπους ν᾿ νθέξωμεν». Μείναμεν σύνφωνοι ες ατό. Στέλνω πίτηδες νθρωπον δι νυχτς ες τν Χαλκίδα κα το μίλησε κα ταν τοιμος ν ρθ. πολοχαγς φίλος τους τ λέγει λλουνο φίλου του κ᾿ κενος τ επε λλουνο. Κα σωτηρία μας ταν τι ατς τ επε το Γενναίου Κολοκοτρώνη πασπιστή το Βασιλέως, κι᾿ ατός, φίλος του Μεταξά, πγε κα το τ επε. Κα μ πολλος τρόπους Μεταξς καμεν τι δν νέχεται σ ατ κα επε το Γενναίου ν μείνη μυστικ σο ν μάθωμεν τί τρέχει. Κ᾿ τζι μεινε. Πάγω τν λλη μέρα κα τος βρίσκω λους πεθαμένους. Κα μο λν ατό· κα χάλευαν πο ν σωθονε. Τότε τος λέγω· «Πρα κα τν Κριτζώτη ες τν λαιμό μου». Κα το στέλνω πίτηδες πάλε νθρωπον κα το λέγει ατά· κα δι τος νθρώπους πο σύναζε ν επ τι ληστα βήκαν ν συνάξουν κι᾿ λλους π δω κα ν βγονε ν ταράξουν τν Τουρκιά. κολούθησε...5 κα τ βάλαμεν ες τν τύπο κα σιωπήθη.6 Τότε ο φίλοι λοι πάγωσαν κα γύρευαν τόπο ν τρυπώσουν. Κι᾿ φησαν παγωμένα τ σκέδια τους.

Βλέπω πάλε ες τν πνο μου να βράδυ τι ρθε Κριτζώτης ες τν θήνα κα γυρεύει μένα ν πάγω ν᾿ νταμωθομεν, τ᾿ ταν μία μεγάλη στέρνα, ν βγάλωμεν νερ ο δυό μας ν ποτίσουμεν ναν μεγάλον τόπο. φο πγα κε, φησε τν στέρνα κ᾿ φυγε κατ τν τόπο του καβάλλα. γ στ᾿ λογο πήγαινα τρέχοντας ν τν σώσω. Μν ξέροντας τν δρόμον μου παρουσιάζεται νας βαθς γκρεμνς κα ες τν πάτο ταν πλθος νερ μαρο. γ καθς πήγαινα μ᾿ ρμή, πνε κα τ τέσσερα ποδάρια το λόγου στ χείλια το γκρεμνο κ᾿ ετς πο εδα ατ τράβησα τν χαλινν κα στέκεται σούζα τ λογον κα μ τ να μο τ ποδάρι φκειασα να χαράκωμα ες τν γκρεμνν κα στερα μ τ᾿ λλο μου ποδάρι φκειασα κι᾿ λλο κα στάθηκα· κ᾿ βαλα τς πλάτες μου κι᾿ π τ στθος το λόγου, το δωσα μία κα τ κόλλησα πάνου. Κα τ καβαλλίκεψα τρέχοντας ν σώσω τν Κριτζώτη ν τν γυρίσω πίσου. κε πο πάγαινα τρέχοντάς μου παρουσιάζεται νας πολ μεγάλος πλάτανος κα εχε ναν κλνο πολ μεγάλον κι᾿ πάνου ταν να χρυσ πουλί. Τόσο τ ζήλεψα! Στάθηκα ν τ κάμω σίγρι· κα στάθηκα ρκετά. Θ πέρναγα π κάτου τν κλνο πο ταν τ πουλί. Ζύγωσα κοντά του· ατ εχε τ κεφάλι του ες τ φτερά του κα κοιμάταν. ρριξα τ χέρι μου κα τ πιασα. Το λεγα· «Τέτοιο μορφο πουλ κα σουν νυστασμένο κα σ᾿ πιασα!» Κα τ λιμπίζομουν κα τ λυπώμουν. Τ βαστοσα ες τ χέρι μου κ᾿ τρεχα δι τν Κριτζώτη. κε μου παρουσιάζεται νας μ᾿ να κάρρο κα εχε κα τ παιδι το μέσα. Σν εδα τ παιδιά· «θ μο γυρέψουν τ πουλί» επα κα τ κρυψα ες τν τζέπη μου. Κα μ᾿ ατ ξύπνησα. Τ πρω πγα ες τος φίλους μου Μεταξ κι᾿ λλους κα τος ηρα πεθαμένους κι᾿ λυωτους. Τος λέγω· «Κάμετε κουράγιο κα νεργάτε μ τν φόβον το Θεο κα θ κερδέσουμε. Τος λέγω τ νειρο κι᾿ τι Βασιλέας κα ο συντρόφοι το τος τυφλώνει Θες κα κοιμώνται· κα τν Βασιλέα τν πιασα κα τν χω ες τν τζέπη. Ατενοι εναι πιστοι κα δν πιστεύουν.

Εχα κα τν Θοδωράκη Γρίβα ες τν ρκον, τν ρκισα μαζ μ τν Κριτζώτη, κα πγε ες τν πατρίδα του, ες τ Ξερόμερο, πγε φαντασμένα, νόγητα κα μαθεύτηκε ες τς ρχές. Μτρο...7 ταν σ λη τν καρνανία ρχηγς το μεταβατικο μ μίαν μεγάλην δύναμιν· μαθε λα τ σκέδια το Γρίβα κα τν φίλωνέ του κα τς τοιμασίες κι᾿ π δ σοι νεργούσαν κα τν Κώστα Μπότζαρη ες τ Μισολόγγι κι᾿ λλους κα ζήτησε δεια π τν Κυβέρνησιν κα ρθε μόνος του ν τ επ λα ατ ν πάρουν μέτρα. Τότε ατ μαθαίνοντας μες νεκρώσαμεν λοι, τι χαθήκαμεν. Θεία Πρόνοια τί κάνει! Τν νταμώνω ες τ παζάρι· το επα· «Πγα χαλεύοντας σ ες τ κονάκι σου ν σ δ· δν σ᾿ ηρα». Ψέματα το επα δι τ κονάκι του· εχε λίγη ρα πο ρθε. ταν κάνα δυ ρες ν νυχτώση· το επα ν πάμεν ες τ σπίτι μου ν φάμεν. Μο λέγει· «Δν ρχομαι, τι θ πάγω ν παρουσιαστ πρτα». γ ατ δν θελα· τν χρειαζόμουν γ πρτα. Τέλος τν βιασα κα τν πρα κα ρθε κα φάγαμεν. Σηκωθήκαμεν π τ τραπέζι, κάτζαμεν σ μίαν κάμαρη· ρχίσαμεν ο δυό μας μ τ φροτα τ κρασί. γ τ πινα νερωμένο, τ᾿ εμ᾿ στενής. Τ βάλαμεν καλ ες τ κέφι. ς τ μεσάνυχτα κοντ ρχισα ν τν ρωτάγω δι χαμπέρια π κε πο ταν. Μο λέγει ατ πο σημείωσα· «κα θ τ επ που νήκει· τι κιντυνεύομεν». Τότε φο μαθα λα ατ λύθηκαν τ κόκκαλά μου λα. Γιομίζω δυ κοπες κρασί, το λέγω· «Ν τ πιομεν ες συχώριον κεινν πο σκοτώθηκαν δι τν πατρίδα παράγωρα κι᾿ φησαν χρες γυνακες κι᾿ ρφαν παιδιά· ο γρις τν σκοτωμένων διακονεύουν, ο νις – στανικς τος πατονε τν τιμή τους· σοι γωνιστα μείναν, ο περισσότεροι νηστικο κα δυστυχισμένοι, μν ποφέρνοντας τν δυστυχίαν πνε ληστα κα τος πιάνει δικαιοσύνη μ τν δύναμή της, βάνει τν τζελατίνα κα τος κόβει. Κα γιομάτες ο φυλακς το Κράτους. Πιε, το λέγω, εναι δι τν τζελατίνα κα παλούκι τν γωνιστν, κεινν πο τος δικονε κα χάθηκαν, τ νθος τς πατρίδος! Κα θ τος χρειαστ μία μέρα κα πατρίδα κι᾿ Βασιλέας. Θυμήσου τί τραβήσαμεν κ᾿ μες ο δυό. Δν δίκησαν σένα, ταν γύρευαν ν σ βάλουν ποταματάρχη ες τν δηγίαν το Κουτζονίκα κα μάλλωσα δι᾿ ατ κα δι λλους μ τν γιντκ κα μ τ᾿ λλα τ μέλη τς ντιβασιλείας; Κα μς στειλαν πιτροπή σένα κ᾿ μένα ν ργανίσουμε τος γωνιστάς – κα ν τος δώσουμε μιστν δώδεκα γρόσια; Τί θ τ κάνε ατ τ μισ τάλλαρο κενος καταπληγωμένος γωνιστής· ατς ν ντυθ, γυναίκα τ παιδιά του ο γέροι ο γονέοι του; Δι τος γωνιστς κα χρες κι᾿ ρφαν κα δι κείνους πο θυσιάσαν τ δικό τους ες τν γώνα τς πατρίδος, κα τον νοικοκυραοι κα τώρα εναι διακονιαραοι, δν χει ψωμ πατρίδα δι᾿ ατος λους, εναι φτωχή, κα δι τν ρμασπέρη χει, πο ρθε ψωργιασμένος κόντης κ᾿ φυγε μ᾿ να μιλλιούνι τάλλαρα κι᾿ γόρασε ες τν πατρίδα του ναν τόπον κα τν βγαλε λλς κα μουτζώνει μς τος νόητους λληνες ατς κα ο λλοι ο Μπαυαρέζοι κα ο φίλοι τους ο δικοί μας; Πο ναι τόσα μιλλιούνια δάνεια, πο εναι ο πρόσοδοι, πο ναι ο καλύτερες γές, πο ναι ο μύλοι, πο ναι τ᾿ ργαστήρια τν Τούρκων κα σπίτια, πο εναι τ περιβόλια κα ο σταφιδότοποι; Ποις τά χει παρμένα; ρμασπέρης μ τος λλους Μπαυαρέζους διναν τν δικν μας τν χαραμοταϊσμένων ατ λα κα τος στράβωναν, κι᾿ ατενοι πραν τ χρήματα κα τ παίρνουν λοένα. Ποιος θ πιστηρίξης δ πο ρθες κα ποιος θ προδώσης; Πο τ τζάκισες ατ τ χέρι; – Στ Μισολόγγι, μο λέγει. – Πο τ τζάκισα γ ατό; – Σ τος Μύλους το ναπλιο. –Διατί τ τζακίσαμεν; – Δι τν λευτερι τς πατρίδος. – Πο ναι λευτερι κα δικαιοσύνη; Σήκου πάνου! Τν παίρνω κα πάμεν κα τν ρκίζω. Το παρουσιάζω κα τν ρκον κα τν διάβασε· κα τν πόγραψε γαθς κα γενναος πατριώτης.

Τότε το επα ν κάμη τν ρρωστον κα ν μν πάγη πουθεν ν παρουσιαστ. Κι᾿ ν παρουσιαστή, ν επ λλα. Κα το ξηγήθηκα λα τ τρέχοντα. Εχαμεν κι᾿ λλη φορ γροικηθ κα δι᾿ λλα τς πατρίδας κα δν προδοθήκαμεν, καθς κα δι το Παλαμηδιο πο σημειώνω. στερα τν κακομεταχειρίστη ρμασπέρης κα τν εχε ρέστο· κα μάλλωσα δι᾿ ατν μ τν ρμασπέρη κα τν πόλυσε. Κα στάθη ς τίμιος κι᾿ γαθς πατριώτης σ σα ρκιστήκαμεν κα μιλήσαμεν. Κα το επα κ᾿ φυγε· κα τ δωσα γράμμα κι᾿ γροικήθη μ᾿ λους ατούς. Κι᾿ π τότε μας βόηθησε περισσότερο π κάθε λλον· τ᾿ εμαστε κα στενο φίλοι ξ ρχς.





ΣHMEIΩΣEIΣ

1. Ατν τν ρκον θέλετε τν δτε δ κα τς πογραφς τν νθρώπων· κα φαίνεται βαρύτητα το κάθε νο πο χει ες τν πατρίδα του.

2. στερα εδαν τν ρκον πο βαλα ες τν τύπον, πο λέγει ν μν εμαστε οτε Συνταματικοί, οτε Κυβερνητικοί, οτε σ καμμι λλη ξένη δοξασία, οτε γγλοι, οτε Γάλλοι, οτε Ρούσσοι· ν τος σεβώμαστε ατος ς εεργέτες μας, λλ μόνον μ᾿ λληνικος νόμους ν κυβερνιώμαστε. Δι τοτο δν τος ρέσω τώρα κα μ κατατρέχουν λες ο φατρίες.

3. ταν μπήκαμεν ες τν Συνέλεψη στειλα κα ρθαν π᾿ λο τ Κράτος γερωμένοι κα τος σύναξα ες τ σπίτι μου κα φκειάσαμεν διάφορα νγραφα δι τν Συνέλεψη. καμα κ᾿ γ μίαν πρότασιν κα πρτος μίλησα δι τν θρησκεία· κα πραν τν γνώμη μου κι᾿ λλοι γαθο πατριτες πληρεξούσιοι· κ᾿ γινε δεκτ πανψηφε. Πάσκισαν ναντίον μας λλοι, το κάκου κοπιάσαν λοι. Κα καταφαρμακώθηκαν.

4. Μία δυ λέξεις φθαρμένες.

5. Μία δυ λέξεις φθαρμένες.

6. Μία δυ λέξεις φθαρμένες.

7. Μία λέξη φθαρμένη, Ντεληγιώργης, βεβαίως.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου